Het verhaal van de Pilgrims

Voor veel Amerikanen is Leiden, en met name ook de Pieterskerk, onlosmakelijk verbonden met de zogenaamde Pilgrims, die een belangrijke rol hebben gespeeld in de begintijd van de kolonisatie van Noord-Amerika.

De Pilgrims vormden een godsdienstige groepering die oorspronkelijk afkomstig was uit Engeland. Onder het koningschap van Jacobus I zagen zij zich door godsdienstvervolgingen gedwongen naar Nederland te vluchten. Daar heerste een voor die tijd zeer tolerant klimaat. Een deel van hen vestigde zich in 1609 in Leiden. Leiden kende in die tijd een groot aantal buitenlandse vluchtelingen die op grond van hun geloof in eigen land waren vervolgd: bijna een derde van de totale bevolking van circa 40.000 zielen!

De meeste Pilgrims werkten in de bloeiende Leidse textielindustrie. William Brewster publiceerde theologische geschriften. Een zijsteeg van de Pieterskerkchoorsteeg is naar hem vernoemd. Zijn 'Pilgrim's Press' bracht de Leidse autoriteiten herhaalde malen in moeilijkheden door publikaties die tegen de Engelse koning waren gericht.

Een van de leiders van de Pilgrims, John Robinson, leefde tegenover de Pieterskerk in wat tegenwoordig het Pesijnshof is. De Pilgrims hielden bij hem hun diensten. Robinson is in de Pieterskerk begraven. Een gedenkplaat in de doopkapel van de kerk en een aan de buitenmuur (zuidkant) herinneren aan hem. Gegevens van de Pilgrims werden geregistreerd in de doop- trouw- en begraafboeken van de Pieterskerk.

Op den duur bleek Leiden voor veel Pilgrims toch niet geschikt als permanente vestigingsplaats. Enerzijds konden zij in Holland toch niet voor honderd procent aarden. Holland was een kapitalistisch land waar keihard gewerkt moest worden om het hoofd boven water te houden. Tevens achtte men de Hollandse zeden en moraal te weinig strikt. Daarin zagen de Pilgrims een gevaar voor hun opgroeiende kinderen. Anderzijds bestond er grote onzekerheid over hun toekomst in de Republiek op het moment dat het Twaalfjarig Bestand in 1621 zou aflopen. Wat zou hen te wachten staan als Jacobus dan Engelse soldaten naar Holland zou sturen om de Republiek bij te staan in haar strijd tegen Spanje? In 1620 zeilde een deel van de Pilgrims met de 'Mayflower' naar Noord-Amerika om daar een nieuw bestaan op te bouwen. Andere groepen volgden, en tesamen vormden de Pilgrims de leiders van de kolonie New Plymouth.

De betekenis van de Pilgrims voor Leiden is niet erg groot geweest. Andersom lijkt er in ieder geval op één punt wel een belangrijke invloed te zijn uitgegaan van de sleutelstad. Naar verluidt is het Amerikaanse feest van Thanksgiving via de Pilgrims afkomstig van de Leidse 3 October-viering!

Meer weten? Het boekje 'The Pilgrim Fathers in Holland' geeft meer informatie over de Pilgrims in Leiden en vindt u op de website van de Leiden American Pilgrim Museum.